De EU wordt een transferunie

Toen Griekenland in 2010 problemen kreeg door een extreem hoge overheidsschuld, werd binnen de kortste keren een tijdelijk fonds opgericht, het ESM geheten, om de Griekse overheid van ‘zachte’ leningen te voorzien. De Europese Commissie wil dat fonds nu gaan uitbouwen tot een permanent fonds dat overdrachten geeft aan lidstaten in (tijdelijke) financiële en/of economische problemen. Daarmee zou de EU een transferunie worden die economische schokken voor lidstaten opvangt door tijdelijke leningen. De Nederlandse minister van financiën, Wopke Hoekstra, mobiliseerde een aantal kleinere lidstaten om zich tegen zo’n ‘schokfonds’ te verzetten. Het mocht niet baten: op 4 december 2018 besloten de EU-ministers van financiën tot de oprichting van dat fonds en dat fonds zal bovendien niet alleen tijdelijke schokken opvangen, maar rijke lidstaten van de EU zullen via dit fonds arme lidstaten permanent onderhouden. “De EU wordt een transferunie” verder lezen

Belastingconcurrentie (College 7: EvdO)

Belastingconcurrentie doet zich voor als min of meer vergelijkbare landen azen op eenzelfde soort ‘kapitaal’. Dat kapitaal kan bestaan uit hoog opgeleide specialisten, het kan een fabriek zijn, een groot multinationaal bedrijf, zoals Starbucks, het kan ook het hoofkantoor van een bedrijf zoals Unilever zijn, maar het kan ook gewoon mensen met (veel) geld zijn. We beperken ons hier tot niet-menselijk fysiek kapitaal. De vragen zijn hoe overheden met belastingmiddelen fysiek kapitaal proberen aan te trekken en of dat een welvaartsverhogende activiteit is. Het antwoord op de laatste vraag zal bijna altijd negatief zijn.

“Belastingconcurrentie (College 7: EvdO)” verder lezen

Verkiezingen en stemmen in de (Europese) Unie (College 3 EvdO)

Het Nederlandse parlement heeft wetgevende bevoegdheid. Als een wet door het parlement is aangenomen, is deze ook van kracht. Als je als kiezer voor, bijvoorbeeld, een verlaging van de belastingtarieven bent, dan stem je bij de parlementsverkiezingen op een politieke partij die daar ook voor is. Als die partij dan groot genoeg is en een meerderheid in het parlement weet te mobiliseren voor lagere belastingtarieven, dan ben je als kiezer in je missie geslaagd. Geldt dat ook bij verkiezingen voor het Europese parlement? “Verkiezingen en stemmen in de (Europese) Unie (College 3 EvdO)” verder lezen

Welke taken zijn voor de lidstaten en welke voor de unie? (College 2 EvdO)

Als een land eenmaal tot een unie is toegetreden, blijkt het vaak heel moeilijk te zijn daar weer uit te vertrekken (zie de burgeroorlog in de VS rond 1860, de Brexit, Tsjetsjenië dat zich los probeerde te maken van de Russische federatie). Lidstaten van een unie kunnen er nadeel van ondervinden als andere lidstaten de unie verlaten. Het is dan geen wonder dat de benadeelde lidstaten zoveel mogelijk uittrede zullen proberen te verhinderen, desnoods met geweld. Maar misschien is er echter ook een mogelijkheid om zonder geweld ontevreden lidstaten in de unie te houden, namelijk door ze meer beleidsvrijheid te gunnen.  “Welke taken zijn voor de lidstaten en welke voor de unie? (College 2 EvdO)” verder lezen

Waarom zijn er economische (en politieke) unies? (College 1 EvdO)

In de eerste drie colleges (zie hier voor een overzicht van alle colleges)  staat de internationale context voorop. In dit college gaat het om de vraag waarom overheden van landen er vrijwillig toe overgaan om lid te worden van een economische (of politieke) unie. Dit is een relevante en actuele vraag in de wereld waarin globalisering steeds belangrijker lijkt te worden, maar waarin de verschijnselen ‘Brexit’ en ‘Catalunya independencia’ juist de andere kant op lijken te wijzen. Is het in een globaliserende wereld voor een land beter om zelfstandig te blijven, of kan een land beter schuilen in een unie?

“Waarom zijn er economische (en politieke) unies? (College 1 EvdO)” verder lezen

Een gemeenschappelijke unie met een ‘partijdige’ overheid

C. Heeres vraagt zich af waarom een federaal Europa gewenst is. We hebben toch Angela Merkel: als Nederland zich ondergeschikt maakt aan Duitsland (zoals in wereldoorlog II?), dan is Nederland beter af dan als het zich ondergeschikt maakt aan een federaal Europa. Het is een interessante stelling, maar in het algemeen niet waar.  Laten we kijken naar de theorie en naar de praktijk. “Een gemeenschappelijke unie met een ‘partijdige’ overheid” verder lezen

De bankenunie: een trein die niet meer te stoppen is

Sinds de krediet- en bankencrisis (2008) en de daarop volgende schulden- en eurocrisis (2010) gaat het debat tussen economen meer en meer over de EU. Voor die tijd was de houding tegenover de EU van neutraal tot positief. Er was bijvoorbeeld vrijwel geen Nederlandse econoom die zich negatief over de Europese grondwet uitliet. De econoom die dat wel deed werd als een soort querulant beschouwd. Slechts weinigen dachten dat er iets fout kon gaan in de EU.

“De bankenunie: een trein die niet meer te stoppen is” verder lezen

Hoe economen redeneren I: waarom de EU slecht/goed voor ons is

Economen hebben altijd gelijk. Welke stelling ze ook aanhangen, als hun conclusies logisch volgen uit hun veronderstellingen, valt er geen speld tussen hun redenering te krijgen. Dat is een traditie die teruggaat tot de klassieke economen van de vroeg 19e eeuw. Zij zagen de economie als een wetenschap die, uitgaande van ‘ware postulaten’, wetmatigheden afleidde. Deze deductieve methode betekent dat geen enkel waarneembaar feit ooit een bevestiging, maar ook geen weerlegging van de theorie kan opleveren. Zo kunnen economen met evenveel kracht bewijzen dat een economische unie als de EU goed is voor de lidstaten als dat de EU slecht is voor de lidstaten. Beginnen we met de laatste stelling.
“Hoe economen redeneren I: waarom de EU slecht/goed voor ons is” verder lezen